Çalışma hayatında devrim niteliğinde adım: Şehre ve sektöre özel asgari ücret masada

Ekonomi kurmayları, ülke çapında tek bir taban maaş uygulaması yerine kentlerin geçim şartlarını ve iş kollarının dinamiklerini baz alan çoklu asgari ücret sistemi için kolları sıvadı.

Tek tip maaş dönemi sona mı eriyor?

Mevcut çalışma mevzuatında yıllardır sürdürülen ulusal çaptaki yeknesak asgari ücret yapısı değişimin eşiğinde. Ekonomi yönetiminin mutfağında olgunlaştırılan yeni projeksiyona göre, yerel bazda farklılaşan gelir ve gider dengesi artık doğrudan maaş belirleme süreçlerine yansıtılacak.

Tasarlanan bu vizyon çerçevesinde; bir kentin barınma, gıda ve ulaşım gibi temel yaşam bedelleri, yerel istihdam imkânları, sanayi ve üretim altyapısı ile müteşebbislerin üzerindeki finansal yükler ayrı ayrı analiz edilecek. Yapılacak detaylı değerlendirmelerin sonucunda, hayat pahalılığının yüksek seyrettiği büyükmetropoller ile geçim şartlarının görece daha makul olduğu Anadolu illerinde farklı taban aylık seviyelerinin devreye alınması amaçlanıyor. Aynı zamanda reel sektörün iş gücü gereksinimi ve branş bazlı dönemsel ihtiyaçları doğrultusunda sektörel düzeyde de değişken maaş skalalarının oluşturulması hedefleniyor.

Küresel ölçekteki başarılı örnekler mercek altında

Bölgesel veya iş koluna dayalı taban ücret pratikleri, gelişmiş batı ekonomilerinde öne çıkan yöntemler arasında başı çekiyor. Ekonomi bürokrasisinin Türkiye şartlarına uyarlamak amacıyla incelemeye aldığı uluslararası modellerde dikkat çekici hususlar öne çıkıyor. Örnek vermek gerekirse Amerika Birleşik Devletleri’nde ülke genelini kapsayan bir taban sınırı bulunsa da eyalet yönetimi ve yerel idareler kendi finansal ekosistemlerine uygun biçimde bu tutarın oldukça üzerine çıkabiliyor.

Benzer şekilde Kanada’da her bir idari bölge kendi iktisadi gerçekliğine paralel olarak taban maaşı belirleme yetkisini elinde tutuyor. Asya’nın en büyük ekonomilerinden Japonya’da eyalet sınırlarına göre farklılaşan bir ölçek benimsenmişken; Almanya’da ise ulusal taban fiyatın haricinde belirli iş kollarına özel toplu iş sözleşmeleri kanalıyla daha yüksek alt limitler tayin edilebiliyor.

Hazırlıklar sürüyor: Nihai tablo henüz şekillenmedi

Çalışma ve finans dünyasında heyecan yaratan bu taslak çalışma hakkında henüz nihai bir yürürlük kararı verilmiş değil. Yetkili organların yürüttüğü teknik analizler, saha taramaları ve etki değerlendirme raporları tamamlandıktan sonra projenin hayata geçirilip geçirilmeyeceği netleşecek.

Eğer hazırlanan tasarı kanunlaşır ve yürürlüğe girerse, Cumhuriyet tarihinde ilk kez illerin gelişmişlik ve geçim endeksine, aynı zamanda sektörlerin yapısına göre değişkenlik gösteren çok katmanlı bir asgari ücret modeli uygulamaya konulmuş olacak.