Emekli maaşlarında yeni sistem gündemde: 4 farklı formül masada!

Emekli aylıklarının hesaplanmasında ve en düşük emekli maaşının belirlenmesinde değişikliğe gidilmesi için yeni modeller değerlendiriliyor. Gündeme gelen dört formül arasında taban aylığın asgari ücrete bağlanması, düşük gelirli emeklilere gelir tamamlama desteği verilmesi, kök maaşların yeniden hesaplanması ve zamların bütçe koşullarına göre belirlenmesi bulunuyor. Henüz kesinleşmiş bir karar bulunmazken, olası değişiklikler için yasal düzenleme yapılması bekleniyor.

En düşük emekli aylığı için yeni model arayışı

Emekli maaşlarına yönelik mevcut uygulamanın değiştirilmesi amacıyla farklı seçenekler üzerinde duruluyor. Yeni sistemle özellikle düşük aylık alan emeklilerin gelir seviyesinin yükseltilmesi ve maaş artışlarının belirli kurallara bağlanması hedefleniyor.

Gündeme gelen çalışmalarda, en düşük emekli aylığının hangi ölçütlere göre belirleneceği ve zam dönemlerinde nasıl güncelleneceği ön plana çıkıyor. Yeni Şafak’ta yer alan habere göre, değerlendirme aşamasında dört ayrı formül bulunuyor. Ancak seçeneklerden herhangi birinin uygulanmasına ilişkin kesinleşmiş bir karar henüz açıklanmadı.

1. En düşük emekli maaşı asgari ücrete bağlanabilir

Masadaki ilk seçenek, en düşük emekli aylığının asgari ücret üzerinden belirli bir orana sabitlenmesini öngörüyor. Alternatif olarak farklı ekonomik göstergelerin de taban aylığın hesaplanmasında ölçüt olarak kullanılması değerlendiriliyor.

Bu modelin hayata geçirilmesi durumunda en düşük emekli maaşının her zam döneminde yeniden kanun çıkarılarak belirlenmesi yerine, önceden tanımlanmış bir hesaplama yöntemiyle artırılması mümkün olabilecek.

Böylece emekliler, aylıklarının hangi ekonomik kritere göre değişeceğini önceden öğrenebilecek. Ancak asgari ücretin ne kadarının hesaplamaya dahil edileceği ve böyle bir uygulamanın kamu bütçesine ne ölçüde yük getireceği henüz netlik kazanmadı.

2. Düşük gelirli emeklilere ek destek verilebilir

İkinci formül kapsamında, belirli bir gelir seviyesinin altında kalan emekliler için gelir tamamlama desteği oluşturulması gündemde.

Bu sistemde emeklinin aldığı aylık, belirlenen gelir sınırının altında kalıyorsa aradaki farkın kamu tarafından karşılanması öngörülüyor. Böylelikle düşük gelirli emeklilere doğrudan destek sağlanması amaçlanıyor.

Modelin uygulanması halinde yalnızca emeklinin aldığı maaşın değil, hane gelirinin ve sosyal destek ihtiyacının da değerlendirmeye alınması söz konusu olabilecek.

Öte yandan bu yöntemde, kişinin çalıştığı dönemde ödediği primler üzerinden hak kazandığı emekli aylığı ile sosyal destek kapsamında sağlanacak ek ödemenin birbirinden ayrı tutulması planlanıyor.

3. Kök maaş hesaplamalarında değişikliğe gidilebilir

Gündemdeki üçüncü seçenek ise emeklilerin kök aylıklarının yeniden hesaplanmasını içeriyor.

Özellikle kök maaşı düşük olduğu için yapılan zamları yeterince hissedemeyen emeklilerin yaşadığı sorunların giderilmesi amacıyla mevcut aylık bağlama sisteminin gözden geçirilmesi değerlendiriliyor.

Bu kapsamda emeklilik maaşlarının belirlenmesinde etkili olan prim ödeme gün sayısı, çalışma hayatı boyunca bildirilen prime esas kazanç ve aylık bağlama oranları yeniden ele alınabilecek.

Olası bir değişikliğin yalnızca halihazırda emekli olan vatandaşları değil, ilerleyen yıllarda emeklilik hakkı kazanacak çalışanları da etkilemesi bekleniyor. Bu nedenle kök maaş düzenlemesinin diğer seçeneklere kıyasla daha kapsamlı bir çalışma gerektirebileceği belirtiliyor.

4. Emekli zamlarında bütçe dengeleri dikkate alınabilir

Dördüncü formül, en düşük emekli aylığına yapılacak artışların belirlenmesinde ekonomik göstergelerle birlikte devletin bütçe imkânlarının da dikkate alınmasını öngörüyor.

Bu seçeneğe göre taban aylık artışlarının yalnızca enflasyon oranına göre belirlenmesi yerine, kamu maliyesinin mevcut durumu ve ekonomik koşullar da hesaplamaya dahil edilebilecek.

Ayrıca emeklilerin gelirlerinde ani değişikliklerin önüne geçilmesi için belirli bir taban artış güvencesi oluşturulması da değerlendirilen başlıklar arasında bulunuyor.

Yeni sistem için kanun değişikliği gerekiyor

Emekli maaşlarında kalıcı bir değişikliğe gidilebilmesi için mevcut mevzuatta düzenleme yapılması gerekecek. Bu kapsamda 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nda değişiklik gündeme gelebilecek.

Özellikle en düşük emekli aylığının hesaplanma yöntemi, zam dönemleri ve sistemin finansmanının nasıl sağlanacağı yeni düzenlemenin temel başlıklarını oluşturacak.

Kök maaşların yeniden hesaplanması tercih edilirse mevcut emeklilik sisteminin daha geniş kapsamlı şekilde ele alınması gerekecek.

Yeni uygulamanın kaç kişiyi kapsayacağı, devlet bütçesine getireceği mali yük ve emeklilerin mevcut haklarının nasıl korunacağı da karar sürecinde önem taşıyacak.

Bakan Işıkhan’ın açıklaması yeniden gündemde

Öte yandan Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Işıkhan’ın emeklilere yönelik daha önce yaptığı açıklama da yeniden gündeme geldi.

Bakan Işıkhan, emeklilere verilecek müjde konusunda Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ı işaret etmişti. Bu açıklama, emekli aylıklarında olası değişikliklere ilişkin beklentileri artırdı.

Ancak dört farklı formülden hangisinin uygulanacağı, seçeneklerin birlikte değerlendirilip değerlendirilmeyeceği ve yeni sistemin ne zaman yürürlüğe gireceği konusunda henüz kesinleşmiş bir açıklama bulunmuyor. Emekliler ise yapılması muhtemel düzenlemenin ayrıntılarını bekliyor.