Milyonlarca kişiyi ilgilendiriyor: Eski GSS borçları silinebilir

Genel Sağlık Sigortası (GSS) prim borcu bulunan vatandaşlara yönelik yeni bir düzenleme gündeme geliyor. Türkiye Büyük Millet Meclisi’ne sunulması planlanan yasa teklifinin kabul edilmesi halinde, 2017 yılı öncesine ait ödenmemiş GSS primleri ile bu borçlara uygulanan gecikme cezası ve zamlarının silinmesi öngörülüyor. Yaklaşık 1 milyon 400 bin kişiyi etkilemesi beklenen düzenlemede, terkin edilecek toplam borç miktarının 3 milyar liraya ulaşacağı belirtiliyor.

Genel Sağlık Sigortası kapsamında biriken prim borçlarıyla ilgili yeni bir yasal düzenleme hazırlığı gündeme geldi. Düzenlemenin Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde (TBMM) kabul edilerek yasalaşması durumunda, belirlenen tarihten önceki döneme ait ödenmemiş prim borçlarının vatandaşların üzerinden kaldırılması planlanıyor.

Teklifte, 2017 yılı öncesinde oluşan GSS prim borçlarının yanı sıra bu borçlara bağlı olarak hesaplanan gecikme cezaları ve zamların da silinmesi öngörülüyor. Böylece geçmiş yıllarda prim yükümlülüğü oluşan ve çeşitli nedenlerle ödemelerini gerçekleştiremeyen vatandaşların borç yükünün hafifletilmesi amaçlanıyor.

Düzenlemenin yaklaşık 1 milyon 400 bin kişiyi doğrudan ilgilendirmesi beklenirken silinmesi öngörülen toplam tutarın yaklaşık 3 milyar lira olduğu ifade ediliyor. Ancak uygulamanın kapsamı ve yürürlük tarihi açısından yasa teklifinin Meclis’teki görüşmeleri ile yayımlanacak resmî düzenlemenin belirleyici olması gerekiyor.

GSS borç düzenlemesi kimleri kapsayacak?

Genel Sağlık Sigortası sistemi, sosyal güvencesi bulunmayan vatandaşların sağlık hizmetlerine erişimini güvence altına almayı amaçlıyor. Herhangi bir işte sigortalı olarak çalışmayan, kendi sigortalılığı üzerinden sağlık güvencesi bulunmayan ve başka bir kişi üzerinden bakmakla yükümlü olunan kapsamında değerlendirilmeyen kişiler, mevzuattaki şartlara göre GSS kapsamına alınıyor.

Bu sistem içerisinde bulunan kişilerin prim yükümlülükleri, sosyal güvence durumlarına ve gelir testi sonuçlarına göre belirleniyor. Primlerin zamanında ödenmemesi halinde ise borç birikmesi söz konusu olabiliyor.

Özellikle eğitim hayatını tamamladıktan sonra iş bulamayan gençler, sigortalı bir işte çalışmayan kişiler ve kendi adlarına tahakkuk eden primleri ödemekte zorlanan vatandaşlar, geçmiş dönem borçlarından etkilenebiliyor. Hazırlanan düzenlemenin yasalaşması halinde, kapsam dahilindeki eski borçların kaldırılmasıyla bu kişilerin mali yükünün azaltılması hedefleniyor.

Bununla birlikte düzenlemenin bütün GSS borçlarını kapsadığı anlamına gelmediğine dikkat edilmesi gerekiyor. Teklifte belirtilen tarih sınırı esas alınacağından, 2017 yılı öncesindeki borçlarla sonraki dönemlerde oluşan borçların ayrı değerlendirilmesi önem taşıyor.

Silinecek borç tutarının 3 milyar liraya ulaşması bekleniyor

Hazırlanan düzenlemeye ilişkin paylaşılan bilgilere göre, borç silme uygulamasından yaklaşık 1 milyon 400 bin vatandaşın yararlanması bekleniyor. Silinmesi planlanan toplam borç miktarının ise yaklaşık 3 milyar lira seviyesinde olduğu belirtiliyor.

Düzenlemenin yürürlüğe girmesi durumunda, kapsam dahilindeki prim borçlarıyla birlikte bunlara bağlı gecikme cezası ve zamların da kaldırılması öngörülüyor. Böylece geçmiş yıllarda biriken borçların vatandaşlar üzerindeki etkisinin azaltılması amaçlanıyor.

Borçların silinmesine ilişkin işlemlerin tamamlanmasının ardından vatandaşların kendi sigortalılık ve borç durumlarını kontrol edebilmesi önem taşıyor. e-Devlet üzerinden yapılabilecek sorgulamalar ve Sosyal Güvenlik Kurumu kayıtları, kişilerin mevcut yükümlülüklerini öğrenmelerine yardımcı olacak.

Ancak borçların hangi tarihten itibaren silineceği, hangi kayıtların kapsam dahilinde değerlendirileceği ve işlemlerin nasıl yürütüleceği gibi ayrıntıların kesinleşmesi için düzenlemenin resmî metninin yayımlanması gerekiyor.

Gelir testi yaptıranların GSS primlerini devlet karşılayabiliyor

GSS kapsamında prim ödeme gücü bulunmayan vatandaşlar için gelir testi uygulaması da önemini koruyor. Gelir testi, kişinin ve mevzuata göre birlikte değerlendirilen aile bireylerinin gelir durumunun belirlenmesi amacıyla yapılıyor.

İkamet edilen yerdeki Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfına başvuran vatandaşların gelirleri inceleniyor. Kişi başına düşen aylık gelir, brüt asgari ücretin üçte birinin altında kalıyorsa gerekli şartların sağlanması halinde GSS primleri devlet tarafından karşılanabiliyor.

Gelir testi sonucunda belirlenen sınırın üzerinde gelire sahip olduğu tespit edilen kişiler ise mevzuat kapsamında kendileri için hesaplanan GSS primlerini ödemekle yükümlü olabiliyor. Prim tutarları ve ödeme koşulları ilgili dönemde yürürlükte bulunan düzenlemelere göre belirleniyor.

Bu nedenle GSS kapsamında bulunan vatandaşların yalnızca geçmiş dönem borçlarını değil, mevcut gelir testi ve sigortalılık durumlarını da kontrol etmeleri önem taşıyor. Gelir testi şartlarını karşılayan kişilerin gerekli başvuruları yapması, prim yükümlülüklerinin doğru belirlenmesine katkı sağlayabiliyor.

GSS borcu bulunanlar hastanelerden yararlanabilecek mi?

Genel Sağlık Sigortası prim borcu bulunan vatandaşların sağlık hizmetlerinden yararlanma koşulları, yürürlükteki mevzuata ve dönemsel olarak alınan kararlara göre değişebiliyor. Bazı dönemlerde yapılan geçici düzenlemelerle prim borcu bulunan kişilerin kamu sağlık hizmetlerinden yararlanabilmesine imkân tanınabiliyor.

Bu uygulamalar, sağlık hizmetlerine erişimin kesintiye uğramaması açısından önem taşıyor. Ancak borcu bulunan herkesin herhangi bir koşul olmaksızın sağlık hizmetlerinden yararlanabileceği varsayılmamalı. Kişinin sigortalılık statüsü, sağlık güvencesi ve ilgili tarihte yürürlükte olan kararlar belirleyici oluyor.

Bu nedenle GSS prim borcu bulunan vatandaşların sağlık hizmetlerinden yararlanma durumlarını Sosyal Güvenlik Kurumu ve Sağlık Bakanlığının güncel duyurularından kontrol etmeleri gerekiyor. Geçici uygulamaların süresi ve kapsamı değişebildiğinden, eski tarihli açıklamalara dayanarak hareket edilmemesi önem taşıyor.

Yasa teklifinin Meclis süreci belirleyici olacak

GSS prim borçlarının silinmesine yönelik düzenlemenin uygulanabilmesi için yasal sürecin tamamlanması gerekiyor. Teklifin TBMM’ye sunulması, ilgili aşamalarda görüşülmesi ve kabul edilmesi halinde yürürlüğe giriş süreci resmî prosedürlere göre ilerleyecek.

Düzenlemenin yürürlüğe girmesi için gerekli işlemlerin tamamlanması ve ilgili kanunun Resmî Gazete’de yayımlanması gerekiyor. Borçların hangi tarihten itibaren silineceği ve uygulamanın ayrıntıları da kesinleşen yasal metne göre belirlenecek.

Yaklaşık 1 milyon 400 bin kişiyi ilgilendirmesi beklenen ve toplamda 3 milyar liralık borcun silinmesini öngören düzenleme, GSS kapsamında geçmiş dönem prim borcu bulunan vatandaşlar tarafından yakından takip ediliyor. Teklifin yasalaşması durumunda, kapsam dahilindeki borçların kaldırılmasıyla çok sayıda kişinin geçmiş dönemden kaynaklanan mali yükümlülüklerinin hafifletilmesi amaçlanıyor.

Önemli not: Düzenleme henüz kesinleşmiş bir borç silme işlemi olarak değerlendirilmemeli. Vatandaşların kendi borç durumları ve olası hakları konusunda TBMM, Resmî Gazete ve SGK tarafından yapılacak açıklamaları takip etmeleri gerekiyor.